Akacak Kan Nerede Durmaz?
Akacak kan nerede durmaz? Bu soru, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında sorulduğunda, yalnızca bir atasözü olmaktan çıkar, derin bir anlam taşır. Yıllardır hep duydum; belki siz de duydunuz. Ama sokakta, iş yerinde, toplu taşımada, hayatın her anında bu sorunun anlamı biraz daha farklılaşmaya başladı. Özellikle toplumsal eşitsizliklerin ve cinsiyet rollerinin en sert şekilde karşılaşıldığı anlarda, “Akacak kan nerede durmaz?” sorusu, çoğu zaman gerçek anlamda kanın aktığı yerlerden çok daha derin bir anlam taşır.
Toplumsal Cinsiyet ve Akacak Kan
Günlük yaşamda, özellikle kadınlar için toplumsal cinsiyet normlarına karşı çıkan her hareketin bir bedeli olabilir. Kadınların hakları, toplumsal roller, iş yerlerinde karşılaştıkları engeller, her geçen gün daha fazla dikkat çekiyor ama her gün bir kadın da sırf cinsiyeti yüzünden “akacak kan” gibi bir duruma düşebiliyor. Bu, bazen iş yerindeki küçük bir ayrımcılık olabilir, bazen toplumsal bir normu yıkmaya çalışırken yaşanan büyük bir çatışma.
Hatırlıyorum, birkaç yıl önce iş yerimdeki bir toplantıda, erkek bir yönetici, kadınların “çok duygusal” olduğu ve bu yüzden liderlik pozisyonlarına uygun olmadıkları üzerine bir yorum yapmıştı. O an tam da bu durumu düşündüm: “Akacak kan nerede durmaz?” O toplantıda, bu tür normların karşısında durmaya çalışan bir kadın olarak, dilim tutulmuştu. Bu, sadece benim kişisel deneyimim değildi; çoğu kadın, kendisini ifade ederken bu tür toplumsal cinsiyet engelleriyle karşılaşıyor. Ama birinin cesaretle “dur” dediği an, bu kan duruyor. Durduğu zaman ise o kadın, toplumun standartlarından sıyrılmaya başlıyor. İşte, o “kan” durduğunda, toplumsal cinsiyet normları bir adım geriye gitmiş oluyor.
Çeşitlilik ve Adaletin Zorlukları
Çeşitlilik ve sosyal adaletin en çok eksik olduğu yerlerden biri de çalışma hayatıdır. Türkiye’de, farklı etnik kökenlerden gelen insanlar ya da cinsel yönelimleri farklı olan bireyler, sıklıkla sosyal adaletin eksikliğiyle karşılaşır. Bu, küçük bir ayrımcılıktan, kurumlarda daha büyük yapısal engellerin oluşmasına kadar geniş bir yelpazeye yayılır. Her ne kadar toplumsal değişim yönünde adımlar atılsa da, gerçek eşitlik çoğu zaman görünmeyen sınırlar tarafından kısıtlanır.
Bir gün, İstanbul’daki toplu taşımada ilginç bir gözlemde bulundum. Yoldan geçerken, giydiği kıyafetlerinden ve tavırlarından, toplumsal cinsiyet normlarına uymayan birini fark ettim. Kadın giysileriyle erkek gibi davranan bir birey, diğer yolcuların bakışlarını hissedebiliyordu. Çoğu kişi normalde bu tür bir durumu yadırgamazken, o gün o kişi, küçük bir kucaklaşma ya da basit bir selamlaşma gibi doğal bir davranışı bile “yabancı” gördü. O an gözlerimde bir şey canlandı: Toplumlar, çoğu zaman “akacak kanın” durmasını istemiyor. Çeşitlilik her zaman kolay kabul edilmez, bazen halkın bir kesimi, farklı olana, ne kadar dayanabileceğini sorgular. O birey, belki de görünürde bir sorun yaşamamıştı ama toplumsal kabul gördüğünde, o “kan” durabilmişti. Çünkü bu toplumun sınırlarına hitap etmeyen, kurallarını aşan bir şey vardı.
Sosyal Adaletin Peşinde: Herkes İçin Bir “Durma Noktası” Var mı?
Sosyal adalet ve eşitlik üzerine düşündüğümüzde, toplumsal cinsiyet ve çeşitlilik gibi sorunlar yalnızca birer istisna değil, büyük bir yapısal sorundur. Örneğin, iş yerlerinde eşit maaş politikası uygulayan bir yönetim anlayışının eksikliği, kadınların ve erkeklerin aynı işi yaparken farklı ücretler almasına sebep olabilir. Bu durumda, “akacak kan nerede durmaz?” sorusu, cinsiyet eşitsizliğinin geldiği noktayı gösterir.
Gözlemlerimden biri, çoğu zaman bu tür eşitsizliklere göz yuman ama aslında temelde bir değişimin olması gerektiğini savunan insanlardır. İnsanlar, cinsiyetçi söylemlere, sosyal eşitsizliklere ve adaletsizliklere karşı seslerini çıkarmadıkça, bu “kan” akmaya devam eder. Ancak bir noktada, bu sesler yükseldiğinde, bu değişim mümkün hale gelir.
Farklı Grupların Durumu: Kimler Bu Kanı Hissediyor?
Birçok farklı grup, bu toplumda çeşitli şekillerde “kanın” aktığını hissediyor. Kadınlar, LGBTQ+ bireyler, etnik olarak ayrımcılığa uğrayanlar… Her birinin deneyimi farklı olsa da, hepsi bir şekilde toplumsal yapının sınırlarını aşmak için mücadele ediyor.
Bir arkadaşımın hikayesini hatırlıyorum; kısa bir süre önce, iş yerinde LGBTİ+ kimliğiyle açıkça var olmaya karar verdi. Ama ne yazık ki, bu kararından sonra daha fazla ayrımcılığa uğramaya başladı. Her ne kadar insan hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda adımlar atılsa da, bazı zihinler halen değişmemişti. “Akacak kan nerede durmaz?” sorusunun cevabı, aslında bu ayrımcılıklardan, engellerden kaynaklanıyor. Bu kan durmaz, çünkü henüz adalet sağlanmamış ve eşitlik sağlanmadan bu “kan” hiç durmaz.
Sonuç: Akacak Kan Durmaz mı?
Evet, akacak kan nerede durmaz? Bu soruya net bir yanıt yok çünkü bu toplumda kanın durduğu anlar, çoğu zaman kişisel cesaret ve toplumsal farkındalıkla şekillenir. Toplum, bu “kanın” akmasına izin verdiği sürece, eşitsizlik ve ayrımcılık devam edecektir. Ancak değişimin ancak sesini yükselten, adalet ve eşitlik uğruna mücadele eden bireylerle mümkün olduğunu unutmamalıyız. Bu yüzden, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet için her birimizin daha fazla çaba göstermesi gerektiği bir dönemdeyiz.
Herkesin kendini özgür ve eşit hissettiği bir toplumda, “akacak kan” durur, çünkü bizler o kanın akmasına engel olacak adımları atıyoruz.